Ik snuffel op vakantie graag lokale markten af naar streekproducten. Af en toe loop ik tegen een kraampje van een imker aan, die vol trots zijn honing uitstalt. Mijn Frans is mager, maar er is weinig voor nodig om te ontdekken of de honing van zijn eigen bijen komt.

Je maakt me vooral blij met een stukje raathoning. De raten zijn van bijenwas en worden door de bijen zelf gemaakt. Als je er een stukje afsnijdt, loopt de honing in zijn puurste vorm langs je vingers. Die smaak is zo intens!

Hoe ontstaat honing?

Honingbijen leven als volk bij elkaar in een kast en keren daar steeds naar terug. Veel wilde bijen leven juist solitair en leggen geen honingvoorraad aan zoals honingbijen dat doen.

Honingbijen zuigen nectar uit bloemen. Nectar bestaat vooral uit suikers en water, aangevuld met kleine hoeveelheden mineralen en andere stoffen uit de plant. De nectar komt terecht in de honingmaag van de bij.

In de kop en het borstgedeelte van de bij zitten speekselklieren. Via het speeksel worden enzymen aan de nectar toegevoegd. Eenmaal terug in de bijenkast geeft de bij de nectar via haar mond door aan een jongere bij, die hem op haar beurt weer doorgeeft aan de volgende. Bij iedere overdracht komt er opnieuw een beetje speeksel met enzymen bij.

Daarna wordt het suikerrijke sap opgeslagen in de honingraat. De bijen laten de honing indikken door met hun vleugels te klapperen. Als de honing rijp is en de juiste dikte heeft bereikt, sluiten ze de honingraatjes af met wasdekseltjes.

Dan kan de honing geoogst worden. De imker bepaalt hoeveel hij wegneemt en hoort genoeg honing achter te laten voor de bijen om de winter door te kunnen komen.

Eindeloos veel keus

Er bestaan eindeloos veel soorten honing. Je vindt ze op marktjes, in supermarkten en in de natuurwinkel. De prijzen lopen flink uiteen en op de etiketten staan termen die lastig met elkaar te vergelijken zijn: rauw, koud geslingerd, biologisch, bloemenhoning…

Wat betekenen die woorden eigenlijk?

Koud geslingerd

De imker stopt de raten in een slinger of centrifuge. Door het draaien wordt de honing uit de raten geslagen. Traditioneel komt daar geen warmte aan te pas. Eventuele verhitting gebeurt pas later, bijvoorbeeld om de honing vloeibaarder te maken.

Hoe langer en hoe hoger honing verhit wordt, hoe meer er verandert. Eiwitten en enzymen kunnen daarbij verloren gaan. Dat is goed meetbaar. Ook in een kop hete thee gebeurt dat deels.

Biologisch of regulier?

Het verschil tussen biologische en reguliere honing zit onder andere in de bloemen en planten waar de bijen hun nectar vandaan halen. Om het keurmerk biologisch te mogen gebruiken moet een imker aan flink wat eisen voldoen.

De plek van de bijenkasten is daarbij belangrijk. Honingbijen blijven in de buurt van hun kast en vliegen van daaruit hun omgeving af. Binnen een straal van ongeveer drie kilometer moeten de nectar- en stuifmeelbronnen bestaan uit biologische gewassen, natuur of gewassen die met weinig belastende middelen worden behandeld. EU-regels biologische bijenteelt

Sommige bestrijdingsmiddelen werken rechtstreeks op het zenuwstelsel van de bij. Ze raken er gedesoriënteerd van en kunnen eraan doodgaan. Onderzoek naar neonicotinoïden en bijen

Ook voor de wintervoorraad gelden bij biologische bijenteelt regels. Na het oogsten moet er genoeg honing én stuifmeel in de kast achterblijven om de winter door te komen. Bijvoeren mag alleen als het volk door de omstandigheden in de problemen komt; daarvoor wordt biologische honing, biologische suikerstroop of biologische suiker gebruikt.

Bloemenhoning

Honing wordt vaak vernoemd naar de bloem waar de bijen hun nectar vandaan halen: lavendelhoning, acaciahoning, klaverhoning. Honing van nectar uit verschillende bloemen noemen we bloemenhoning.

De smaak kan enorm verschillen. Acaciahoning is bijvoorbeeld licht, zacht en vrij zoet, terwijl donkere honingsoorten vaak wat krachtiger en kruidiger smaken. Acaciahoning bevat relatief veel fructose en blijft daardoor langer vloeibaar; honing met meer glucose kristalliseert sneller.

Kristalliseren is een heel natuurlijk proces en hoort bij echte honing. Glucose lost minder makkelijk op in water dan fructose en vormt daardoor eerder kristallen. Onderzoek naar kristallisatie van honing

Is je honing voor een deel gekristalliseerd? Zet het gesloten potje dan in warm water. De kristallen lossen vanzelf weer op. (Geen kokend water, want bij hogere temperaturen gaan juist enzymen en andere warmtegevoelige stoffen verloren.)

Suiker of honing?

Is honing beter dan suiker? Die vraag hoor ik vaak. Het is maar net wat je wilt vergelijken.

Honing bestaat voor ongeveer 80% uit suikers. Gemiddeld vind je daarin vooral fructose en glucose, aangevuld met kleinere hoeveelheden andere suikers zoals sucrose en maltose. Daarnaast bestaat honing voor ongeveer 17% uit water. Over de samenstelling van honing

Honing bevat daarnaast andere nuttige stoffen. Zo draagt het enzym glucose-oxidase bij aan de vorming van waterstofperoxide, een van de stoffen achter de antibacteriële werking van honing. Polyfenolen dragen bij aan de antioxidatieve werking.

Ook in grote studies bij mensen worden effecten gezien. Zo waren er kleine gunstige verschillen te zien in onder andere bloedsuiker en verschillende bloedvetten. Vooral rauwe honing en sommige bloemsoorten vielen daarbij op. Onderzoek

Tafelsuiker bestaat uit sacharose, die in de darm wordt gesplitst in glucose en fructose. Glucose zorgt voor sterkere bloedsuikerpieken. Fructose gaat eerst naar de lever en heeft daardoor minder direct invloed op je bloedsuiker.

De verhouding tussen glucose en fructose verschilt per honingsoort en heeft daarmee invloed op hoe snel je bloedsuiker stijgt. Honingsoorten met relatief meer fructose hebben meestal een lagere glycemische index. Onderzoek naar glucose, fructose en glycemische index van honing

Fraude

Helaas wordt er met honing behoorlijk gesjoemeld. Vooral bij goedkope geïmporteerde honing kan er suikersiroop zijn toegevoegd.

Toegevoegde suikers zijn steeds moeilijker te herkennen. Waar vroeger bijvoorbeeld maïs- of rietsuikersiroop werd gebruikt, worden tegenwoordig ook siropen van rijst, tarwe en suikerbiet gebruikt die chemisch veel meer op echte honing lijken.

Europese of niet-Europese honing?

Voor honing die in Europa wordt verkocht gelden duidelijke regels: er mogen geen suikers, siropen of andere stoffen aan worden toegevoegd. Dat geldt ook voor honing die van buiten de EU wordt ingevoerd.

Toch blijkt juist bij honing van buiten de EU regelmatig iets mis te zijn. In een grote Europese controle was 46% van de onderzochte geïmporteerde honing verdacht op toevoeging van suikersiroop. Bij honing uit China was dat 74% en bij honing uit Turkije 93%. Europese controle op honingfraude

Sinds juni 2026 moet op honingmengsels duidelijker staan uit welke landen de honing komt en welk percentage uit ieder land afkomstig is.

Waar vind je goede honing?

Ik koop mijn honing graag op een biologische markt of rechtstreeks bij een imker. Honing van dezelfde bloemen smaakt overal een beetje anders. Op vakantie laat ik me graag verleiden door een kraampje waar de imker met een fonkeling in zijn ogen over zijn volk en honing vertelt. Je weet natuurlijk nooit helemaal waar de imker zich aan houdt, maar ik kies liever voor de liefde voor het vak dan een anoniem potje uit een enorme partij.

En als je de kans krijgt: vraag eens om een stukje raathoning en laat je verleiden..

___________________

-VOEDINGSSTOF-
weten wat je eet

___________________

Bronnen en verder lezen

EU-regels voor biologische bijenteeltOnderzoek naar neonicotinoïden en bijenSamenstelling van honingEnzymen en antibacteriële werking van honingHoning en effecten op bloedsuiker en bloedvettenGlucose, fructose en glycemische index van honingKristallisatie van honingEuropese controle op honingfraudeEU-regels voor herkomstvermelding op honing

Curcumine en ontstekingen – systematische review en meta-analyse van gerandomiseerde onderzoeken.
PubMed

Curcumine, ontstekingsmarkers en oxidatieve stress – meta-analyse van 15 RCT’s.
PubMed

Curcumine en ontstekingscytokinen – meta-analyse van 32 gerandomiseerde onderzoeken.
PubMed

Opname van curcumine en verschillende bereidings-/formuleringsvormen – humane cross-overstudie naar biologische beschikbaarheid.
PubMed

___________________