Sojasaus is één van de oudste smaakmakers ter wereld. Een drupje over gekookte groenten of een rauwe avocado tilt deze al snel naar eenzame hoogte. In Japan wordt het als enige smaakmaker geserveerd bij sushi en sashimi, het is het voornaamste ingrediënt bij menig wokgerecht, onmisbaar in Indische babi-ketjap, het laat je kwijlen boven sticky shiitake… en is gekmakend in Chinese Pekingeend. Als je weet dat het brouwen van sojasaus doordrenkt is met traditionele processen dan begrijp je waarom deze smaakmaker zo bijzonder smaakt. Wat is ‘t? Sojasaus is gemaakt van sojabonen, graan, water en zout. Fermentatie is een belangrijk onderdeel van het proces en hoe langer de sojasaus fermenteert, hoe dieper de smaak. Fermentatie is een manier om voeding te conserveren. Bij fermentatie wordt voedsel omgezet door bacteriën, schimmels of gisten. Hierdoor worden de voedingstoffen beter opgenomen. Daarnaast werkt gefermenteerde soja als een probioticum in onze darmen.  Hoe wordt sojasaus gemaakt? Sojabonen worden gestoomd en de tarwe geroosterd. Deze worden geplet en vervolgens samen gepureerd. Daar wordt een specifieke schimmelstam aan toegevoegd, namelijk Aspergillus oryzae, om fermentatie mogelijk te maken. Dit mengsel wordt koji genoemd (de bacteriecultuur heet ook koji). De koji moet regelmatig worden geroerd om de warmte vrij te geven die tijdens de fermentatie wordt geproduceerd, omdat de […]

Als kind mocht ik op mijn verjaardag kiezen wat ik wilde eten. “Soto Ajam,” was mijn vaste antwoord. Mijn moeder was dan minder blij, want een patatje was toch een stuk makkelijker dan met een soepkip en verse kruiden in de weer. Het is nog steeds één van mijn favorieten en dat komt voornamelijk door een grootse smaakmaker in deze soep: kurkuma, of zoals dat bij ons thuis genoemd werd: koenjit (de Indische naam). Ook de gevulde Hollandse eitjes werden tijdens feestjes rijkelijk bestrooid met de gedroogde variant en de bloemkool wordt hier steevast in een roerbak flink bestoven met het intens gele spul. Als ik denk aan de combinatie met wat verse zwarte peperkorrels loopt het water me ter plekke in de mond. Atjar, Piccalilly: al jaren ingeburgerd goed. Wat is kurkuma? Kurkuma, geelwortel, koenjit en turmeric; hetzelfde kruid, maar met een andere naam. Het gaat hier om de wortel van de plant Curcuma Longa, familie van de gember- en de galangawortel. Kurkuma is op moment razend populair vanwege zijn gezondheidsvoordelen. Zo is kurkuma bekend om zijn vermogen ontstekingen te bestrijden, het immuunsysteem te versterken en pijn te verlichten. Bovendien heeft het een positief effect op hart en bloedvaten. Het helpt kanker te voorkomen en bepaalde tumorcellen […]

mijn favoriete (snelle) Golden latte 1 flinke theelepel kurkuma (poeder) 1/3 theelepel gember (poeder) 1/3 theelepel kaneel (poeder) 1/5 theelepel kruidnagel (poeder) 1/5 theelepel kardemom (poeder) klein beetje zwarte peper  1 theelepel kokosvet volle biodynamische / biologische koeienmelk  (plantaardig kan natuurlijk ook!) honing naar smaak (of oersuiker)  Doe alle kruiden in een grote kop met het kokosvet giet er een klein beetje kokend water op; ongeveer 2 cm. Goed roeren tot alle poeder en het vet is op gelost  Laat minimaal  5 minuten staan (trekken) Warm de melk op in een melkschuimer (als je die niet hebt in een pan, maar haal hem van het vuur voor dat hij kookt). Draai de melk in de schuimer stevig rond zodat de melk met het schuim 1 massa worden Giet op het kruidenmengsel Mijn dochter drinkt voor het slapen gaan een flinke beker: Melk bevat een stof die in slaap vallen makkelijker maakt. Daarnaast zorgen de kruiden voor een sterker immuunsysteem

Kurkuma groeit in warme gebieden maar je kunt hem ook prima binnen in je eigen vensterbank kweken. Als de temperatuur onder de 12°C komt kan deze plant moeilijk overleven; de ideale temperatuur voor een gezonde groei is tussen de 20°C en 30°C. Begin herfst is de beste tijd om hem te planten. Als je hem op een lichte, zonnige en warme plek zet, kan hij al binnen een maand opkomen en heb je na een eenpaar weken later flink wat nieuwe wortels. (soms duurt het veel langer, heb geduld!) Hoe langer je hem laat staan hoe groter hij wordt. Kurkuma kun je oogsten wanneer de bloemen van de plant zijn uitgedroogd en de bladeren geel zijn geworden. Als je hem nu plant zal dat ongeveer in juli zijn. De aarde moet van goede kwaliteit zijn, waaraan bij voorkeur een beetje compost is toegevoegd (of kant en klare potgrond voor binnen planten). Zorg dat je verse biologische kurkumawortels hebt. Plaats ze op ongeveer 10 tot 15 centimeter afstand van elkaar met de scheuten naar boven gericht (zoals op de foto). De aarde moet constant goed vochtig zijn, maar teveel vocht moet wel weg kunnen lopen. Gebruik een (planten)bak met gaten en doe […]

De zomervakantie is begonnen. Dit jaar geen vakantie naar Frankrijk voor mij helaas. Ik snuffel graag lokale markten af naar streekproducten. Af en toe loop ik tegen een kraampje met een imker, die vol trots zijn honing presenteert. Mijn Frans is mager, maar er is weinig voor nodig om te ontdekken of de honing van zijn eigen bijen komt. Je maakt me vooral blij met een stukje raathoning. De raten zijn van bijenwas en gemaakt door de bijen. Als je er een stukje afsnijdt loopt de honing in zijn puurste vorm langs je vingers. Die smaak is zo intens lekker! Eindeloos veel keus Er bestaan eindeloos veel soorten potjes honing. Je vindt ze op marktjes, in supermarkten en in de natuurwinkel. Maar de prijzen lopen nogal uiteen en er staan een hoop termen op de etiketten die vaak lastig te vergelijken zijn: koud geslingerd, rauw, biologisch, bloemen? Wat zijn de verschillen en wat betekenen die termen? Hoe ontstaat honing 1Honingbijen zuigen nectar op uit bloemen. Nectar bestaat uit diverse suikers, mineralen en sporenelementen. De nectar komt in het achterlijf in de honingmaag. In de kop en het borstgedeelte van de bij zitten speekselklieren. In dit speeksel zitten enzymen die samen […]

Ik kan me nog goed herinneren dat ik als kind met het gezin bij de boer kampeerde. Ik was acht en ‘onze boer’ heette Willem. We kampeerden in de appelboomgaard. Boer Willem vertrok om 06:00 met zijn tractor naar zijn ‘dames’ en als ik met de ochtendglorie uit mijn tentje wist te klimmen mocht ik mee: boven op het grote wiel zat een klein zadeltje. Met enorm kabaal hobbelden we dan richting de stal. De dames werden elektrisch gemolken, maar ik mocht op een houten krukje met de hand mijn eigen glaasje vullen: warm, romig en zelf gemaakt. Goed of slecht? Melk is een bron van calcium en volwaardige eiwitten en het levert vitamine B2 en B12. Deze vitamines en mineralen zijn belangrijk voor de gezondheid, ook van volwassenen. Zo speelt calcium een rol bij het behoud van een goede botgezondheid en het gebit en zijn vitamine B2 en B12 betrokken bij een normale werking van het zenuwstelsel.  Waarom eiwitten? Eiwitten doen mee aan Ã¡lle denkbare processen in het lichaam. Alles wat we doen, denken, zien en voelen wordt gestuurd door eiwitten. Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren. Er zijn twintig verschillende aminozuren waarvan er negen essentieel zijn. Deze moeten we binnen krijgen via […]

Restaurant ‘Greens in the park’ (Westbroekpark, Scheveningen.) Het is begin september als ik het terrein van Greens in the park op loop. Het is een zonnige nazomerse dag. Greens ligt in een bloementuin aan een 14 meter grote grascirkel rondom een oude eik. Aan de rand staan houten banken die, zo leer ik later, zijn gemaakt door de deelnemers van de zorgtuin. Eerder dit jaar zijn in de omgeving van Scheveningen een kleine honderd bomen omgezaagd vanwege de aanleg van een bredere trambaan.  Een aantal van deze bomen zijn gebruikt voor deze banken. Achter de banken staan brede borders met vaste planten en bloemen die worden onderhouden door vrijwilligers van Stichting Tuinen van Greens. Greens in the Park bestaat uit drie onderdelen: De zorgtuin van Greens : hier worden groenten en fruit verbouwd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt: de deelnemers.  Het restaurant Greens: de groenten en fruit uit de zorgtuin worden hier geserveerd. De tuinen van Greens: in de tuinen vind je een belevenistuin met vaste planten en bloemen waar je heerlijk kunt zitten en genieten van de natuur. Hier drink je je kopje muntthee of eet je je pompoensoep waarvan de ingrediënten in de ochtend vers zijn geplukt. Als ik de grascirkel oversteek kom […]

Voorjaar 2018, éen jaar geleden, kwam ik uit het ziekenhuis na mijn hartoperatie. Ik voelde me een beetje gammel en was wat wazig, maar wat was ik blij! De energie raasde weer door mijn aderen. Ik wist  dat er dingen drastisch zouden veranderen en het voelde alsof ik de kans had om een nieuwe, verse start te maken. Vrij snel nadat ik weer kon lopen begon die heerlijke lange warme zomer en met de zon op mijn bol, mijn voeten in het zand en de nodige versnaperingen kregen mijn dromen steeds meer vorm. Onbelangrijke details verdwenen naar de achtergrond en wat werkelijk belangrijk was, kreeg meer nadruk; totdat er vanzelf een nieuw en goed te realiseren plan ontstond. Kruidentuin Op alle plekken waar ik tot nu toe gewoond heb (en dat zijn er heel veel), vond ik een plekje om kruidenplantjes en tomaatjes te planten. Als anderen achter de televisie doken, kroop ik het dak op of wurmde me richting een zonnige richel (ik heb helaas nooit de luxe van een tuin of zonnig balkon gekend). Oude bakken en kapotte emmers lieten zich gewillig vullen met de nieuwe stekken uit de vensterbank. Elke dag even kijken, af en toe een beetje water […]